آشنایی کامل با انواع مواد عایق صوتی و کاربردها

امروزه آلودگی صوتی نیز به یک مسئله مهم بدل شده است. در گذشته تنها صنایع بودند که از انواع و اقسام عایق های صوتی برای کاهش آلودگی صوتی استفاده می کردند و یا استودیوها و آمفی تئاترها از مواد کنترل کننده صوت بهره می بردند. امروزه نبودن صدای آزاردهنده محیط بیرون در مجتمع های مسکونی و اداری امری بسیار مهم تلقی می شود و عایق کاری در صنعت ساخت و ساز بسیار مهم تلقی می شود.

معمولا برای عایق سازی صوتی باید مشخص کرد که چه فضایی را می‌خواهیم عایق صوتی کنیم. آیا قصد داریم فضای یک آپارتمان عایق صوتی شود و از شر صداهای مزاحم خلاص شد یا می‌خواهیم به عنوان مثال یک محیط صنعتی را عایق کنیم. مسلما نحوه‌ی عایق سازی فضا‌های مختلف می‌تواند بسیار متفاوت باشد. از سوی دیگر میزان و منبع صدا می‌تواند در انتخاب نوع عایق اثر گذار باشد. همچنین ضخامت فضایی که عایق‌ها می‌توانند در آن نصب شوند نیز دارای اهمیت است، چراکه در اکثر موارد ضخامت عایق در میزان اثرگذاری آن موثر است و نمی‌توان توقع داشت با ضخامت‌های بسیار کم به نتیجه مطلوب دست یافت. معمولا بهترین نتیجه در عایق سازی صوتی زمانی حاصل می‌شود که از ترکیب یک یا چند عایق به صورت ترکیبی استفاده شود که نوع و ترتیب چیدمان آن‌ها بسته به موارد ذکر شده و بسیاری موارد دیگر  می‌تواند متفاوت باشد.

در ادامه این مطلب به معرفی موادی که می توان از آن ها به عنوان عایق صوتی استفاده کرد، می پردازیم.

عایق های صوتی که در ساختمان سازی و صنعت مورد استفاده قرار می گیرند، انواع مختلفی دارند که از جمله می توان به پشم سنگ، پشم شیشه، عایق صوتی سربی، صفحات و کاشی های ساخته شده از فیبرهای سلولزی، تایل های ساخته شده از فیبرهای معدنی، کاشی های فلزی سوراخ دار، پلی استایرن، پنل آکوستیک، فوم عایق صدا و غیره اشاره کرد. در ادامه به بیان جزئیات بیش تر درباره هریک می پردازیم.

پشم سنگ

عایق پشم سنگ نمونه ای از بهترین عایق های صوتی و حرارتی است که می توان در ساختمان سازی و صنعت از آن استفاده کرد. این عایق بازدهی بالایی در جذب صوت دارد. میزان جذب اصوات به ضخامت و دانسیته پشم سنگ بستگی دارد. از جمله ویژگی های عایق پشم سنگ می توان به سازگاری آن ها با محیط زیست اشاره کرد. هم چنین ساختار آن به گونه ای است که واکنش شیمیایی در آن رخ نداده و باعث ایجاد خوردگی در آن نمی شود.

پشم شیشه

پشم  شیشه نمونه ای از عایق هایی است که می توان از آن در جهت عایق بندی صوتی ساختمان استفاده کرد. در ساختار پشم شیشه از الیاف بسیار نازک شیشه ای استفاده شده است. استفاده از این عایق نه تنها به عنوان عایق صوتی بلکه به عنوان عایق حرارتی و برودتی نیز امکان پذیر می باشد. نکته مهم در استفاده از این عایق توجه به ایجاد حساسیت و تنگی نفس در برخی از افراد می باشد.

پلی استایرن

عایق پلی استایرن نمونه ای از موادی است که در عایق بندی صوتی مورد استفاده قرار می گیرد. ساختار پلی استایرن به گونه ای است که می توان در ساختمان سازی آن را به اندازه و ضخامت های مختلف برش داد و از آن نه تنها به عنوان عایق صوتی، بلکه به عنوان عایق حرارتی برایی قسمت هایی هم چون کف، سقف و دیوارها استفاده کرد. از ویژگی های اسن عایق می توان به وزن سبک، سهولت نصب، طول عمر بالا، عدم نفوذ پذیری در برابر رطوبت و سهولت در برش دادن آن اشاره کرد. این عایق در برابر زلزله نیز مقاوم می باشد. این عایق تنها می تواند مدت زمان کوتاهی در برابر آتش از خود مقاومت نشان دهد. مدت زمان مقاومت این محصول در برابر آتش به کیفیت مواد به کار رفته در ساخت آن بستگی دارد. نمونه های با کیفیت از مقاومت بالاتری برخوردار می باشند.

عایق صوتی سربی

عایق صوتی سربی نمونه ای از عایق های صوتی است که از وزن بالایی برخوردار بوده ولی در مقابل دارای نرمی طبیعی می باشد. وزن بالای این محصول باعث کاهش شدت ارتعاشات صوتی می شود.

صفحات ساخته شده از فیبرهای سلولزی

یکی از قدیمی ترین و ارزان ترین انواع عایق های اکوستیک که می توان در ساختمان سازی مورد استفاده قرار داد، کاشی های ساخته شده از فیبرهای سلولزی می باشد. از ویژگی های این تایل ها می توان به وجود سوراخ هایی بر روی آن اشاره کرد. وجود این سوراخ ها باعث می شود صدا از طریق سوراخ ها به الیاف برسد که این نکته می تواند به جذب بهتر اصوات کمک کند.

تایل ساخته شده از فیبرهای معدنی

تایل های ساخته شده از فیبرهای معدنی از دیگر متریال هایی است که می توان از آن به عنوان عایق صوتی در ساختمان سازی استفاده کرد. این گونه تایل ها از فیبرهای معدنی ساخته شده اند. از ویژگی های این گونه عایق ها می توان به غیر قابل اشتعال بودن آن ها اشاره کرد.

کاشی های فلزی سوراخ دار

همان گونه که از نام آن ها پیداست، این گونه کاشی ها از قطعات فلزی سوراخ داری تشکیل شده اند و در داخل این سوراخ ها از متریالی با خاصیت آکوستیک و ضد صدا بودن هم چون پشم معدنی پر شده است. این کاشی ها از قیمت نسبتا بالایی برخوردار می باشد. طول عمر آن ها زیاد بوده و به نگهداری ویژه ای نیاز ندارند.

فوم عایق صدا

فوم عایق صدا که به عنوان عایق آکوستیک مورد استفاده قرار می گیرد، انواع مختلفی دارد که از جمله می توان به فوم چسب دار یک رو و دو رو و فوم شانه تخم مرغی چسب دار و ساده اشاره کرد. این عایق برای عایق بندی دیوار مشترک گزینه ای مناسب برای انتخاب می باشد. با این حال امکان استفاده از فوم عایق صدا بر روی سقف و کف نیز وجود دارد. فروش این گونه عایق ها به صورت رولی بوده و قابلیت برش آن ها در ابعاد مختلف وجود خواهد دارد.

پنل های آکوستیک

زمانی که کلمه آکوستیک شنیده می شود، معمولا برداشت ما عایق صوتی نمودن یک محیط است. ولی باید دانست که آکوستیک شاخه های مختلفی دارد و در بیشتر مواقع  منظور اصلی از آکوستیک بهبود کیفیت صدا در یک فضا است. این بهبود کیفیت می تواند در داخل منزل یا  در یک استودیو و یا حتی داخل یک اتومبیل باشد.

 

برخلاف عایق‌سازی صوتی، مبحث کیفیت صوت معمولا به مکان‌هایی نظیر استودیو، سینما، آمفی تئاتر، سینما خانگی، آموزشگاه موسیقی و مکان مشابه محدود می‌شود ( البته معمولا چنین فضاهایی نیز علاوه بر کیفیت صدا نیاز به عایق صوتی دارند). به طور کلی در مبحث کیفیت صوت، حذف یا کاهش یا بهبود مواردی نظیر نوفه، ریورب، لیکیج، هوم و مواردی این‌چنینی اهمیت دارد. برای اصلاح چنین مواردی پنل‌های آکوستیکی به‌کار برده می‌شود که هر کدام کارایی خاص خود را دارند و براساس مورد مصرف طراحی شده‌اند.

به طور کلی پنل‌های آکوستیک به سه دسته تقسیم می‌شوند:

جاذب‌های صوتی ( Absorbers ):

جاذب‌ها همانطور که از اسم آن‌ها مشخص است جذب کننده صوت هستند. از جمله پنل‌های جاذب می‌توان به پنل آکوستیک تخم مرغی، پنل آکوستیک لاین، آکوستیک هرمی و ایزولاتور ( پنل دو میکروفون ) اشاره کرد. وظیفه اصلی این پنل‌ها حذف فرکانس‌های بالا ( High Frequency) و کاهش میزان ریورب است. البته این پنل‌ها در تلفیق با عایق‌های صوتی می‌توانند تا حدودی نقش عایق صوتی را نیز ایفا کنند. این پنل‌ها معمولا از مواد سلول باز نظیر فوم پلی یورتان (اسفنج) ساخته می‌شوند؛ چرا که یکی از دلایل اثرگذاری آن‌ها ساختار سلول باز آن‌ها است که موجب جذب امواج صوتی می‌شود. البته شکل این‌گونه پنل‌ها نیز با توجه به افزایش سطح جذب موجب کارایی بیشتر آن‌ها می‌شود. در انتخاب  پنل‌های آکوستیک باید دقت کرد چرا که هر کدام آن‌ها برای موارد خاصی طراحی شده‌اند.

دیفیوزرها (Diffusers)

دیفیوزرها که به نام پنل‌های آکوستیک پخشایش‌گر نیز شناخته می‌شوند وظیفه پخش کردن امواج صوتی را دارند. معمولا این پنل‌ها از مواد سلول بسته ساخته می‌شوند و دارای ساختار محاسباتی خاص خود است که موجب حداکثر کارایی می‌شود.

از جمله مهمترین نوع دیفیوزرها، پنل آکوستیک اسکای لاین است که از یونولیت که یک عایق سلول بسته است تولید می‌شود.  وظیفه اصلی این پنل آکوستیک، حذف فلوتر اکو و لیکیج در استودیو ضبط است، همچنین این پنل‌ها می‌توانند موجب افزایش شفافیت صدا در محیط شوند. قابل ذکر است این محصول با ابعاد 60 در 60 و با قطر 15 سانتی‌متر تولید می‌شود و حتما باید از متریال سلول بسته ساخته شود.

 بیس ترپ‌ها (Bass Traps)

یکی از مشکلاتی که در بسیاری از فضاهای آکوستیک شده وجود دارد، افزایش میزان هوم در محیط است. بیس ترپ‌ها پنل‌هایی هستند که به عنوان تله برای بیس عمل می‌کنند. این پنل‌ها روی فرکانس‌های پایین (Low Frequency) اثر گذار هستند و به منظور کاهش میزان هوم در محیط کاربرد دارند.

بیس ترپ‌ها اشکال مختلفی دارند ولی رایج‌ترین آن‌ها شامل بیس ترپ‌های کنج است که در چهار گوشه اتاق نصب می‌شوند. معمولا بیس ترپ‌های کنج به دو صورت طرحدار و ساده تولید می‌شوند.

کدام پنل و عایق برای یک محیط مناسب است؟

یکی از سوالاتی که در مورد این پنل‌ها و عایق‌های آکوستیک مطرح می‌شود، این است که کدام پنل و عایق صوتی برای یک محیط مناسب است؟ در پاسخ این پرسش باید گفت معمولا برای رسیدن به حداکثر کیفیت صدا باید از هر سه نوع جاذب، دیفیوزر و بیس ترپ در محیط بهره برد. و بهترین روش عایق صوتی نیز استفاده تلفیقی از چند عایق مختلف است.  البته باید در نظر داشت که هر یک از آکوستیک‌های ذکر شد در موارد خاصی کاربرد دارند و بسته به نوع خود دارای قیمت‌ها و کارایی خاصی است.

تنوع قیمت و تفاوت کارایی پنل‌ها و عایق‌های آکوستیک موجب می‌شود که در بسیاری از موارد افراد در مورد نوع پنل یا عایق مورد نیاز و نحوه آکوستیک فضای خود دچار سردرگمی شوند. 

نکات پایانی

آن چه که در این مطلب به بیان آن پرداختیم، معرفی انواع عایق های صوتی است که می توان در ساختمان سازی مورد استفاده قرار داد. همان گونه که در بالا مشاهده کردید، هریک از این عایق ها ویژگی های خاص خود را داشته و می توان با توجه به مکتن و قسمت مورد نظر نمونه ای مناسب از آن ها را انتخاب و مورد استفاده قرار داد. آشنایی با ویژگی های هریک از آن ها می تواند در انتخاب نمونه ای مناسب به شما کمک کند.